ĐỀN LỤC GIÁP THÁI NGUYÊN

                         ĐỀN LỤC GIÁP THÁI NGUYÊN

        Làng tôi cách dòng sông Công hiền hòa là đến Đền Lục Giáp . Khi học cấp III ( lúc mùa nước cạn ) chúng tôi thường lội sông rồi đi qua Đền đến trường. Từ bao đời nay Đền Lục Giáp là nơi giáo dục truyền thống về lòng yêu nước mộ quân đánh giặc và sự tri ân “Uống nước nhớ nguồn” cho các thế hệ sau. Chuyện kể rằng:

      Vào thế kỷ XV, danh tướng của Lê Lợi là Lưu Nhân Chú đến vùng này tuyển mộ nghĩa quân. Khi đi đến Giếng Đôi thuộc xóm Dương xã Đắc Sơn huyện Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên thì bỗng dưng ngựa dừng lại và hý vang. Ngẫm có điềm báo nên Tướng quân cho tuyển mộ nghĩa binh ở đây. Hội tuyển binh rất đông người nên ông đã tổ chức thi đấu vật (Hội vật) tại bãi đền Lục Giáp… nên nơi này còn có tên là Miếu Vật. Đền đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia theo quyết định số 0774/QĐ/BT ngày 21 tháng 6 năm 1993.
      Thời xa xưa đây chỉ là một ngôi miếu nhỏ thờ thần linh của dân làng vùng Sơn Cốt. Khi Đỗ Cận người làng Thống Thượng xã Minh Đức ngày nay đỗ tiến sỹ và được bổ  làm quan bố chánh phủ Thanh Hóa (Thanh Hóa ngày nay). Ông cho thợ giỏi dùng gỗ tốt để đục đẽo, trạm khắc thành khung nhà hoàn chỉnh tại Thanh Hóa rồi mang về dựng ở đây thay thế cho ngôi đền nhỏ cũ. Từ đấy, nhân dân trong 6 giáp vùng làng Sơn Cốt thờ cúng và đền Lục Giáp mang tên từ đó
.

         Đền được xây dựng trên một khu đất cao bằng phẳng, nằm bên bờ sông Công, xung quanh là đồng ruộng thuộc xóm Dương, xã Đắc Sơn, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, cách thành phố Thái Nguyên về phía Nam 18 km đường chim bay, cách huyện lỵ Phổ Yên về phía Tây 4 km đường ô tô, nơi dân cư gần nhất là xóm Dương cách đền 500 mét về phía Đông. Khu vực chính của đền Lục Giáp rộng trên 1.300 m2 gồm nhà tiền tế, hậu cung, trước đền có sân rộng, có bệ cắm hương hoa. Đây là một nơi có cảnh quan rất đẹp, sông nước bao quanh, ngôi đền được che phủ bởi tán lá cây đa cổ thụ gốc lớn 6 đến 7 người ôm không xuể.

       Đền Lục Giáp là công trình kiến trúc cổ thời Lê. Các cột đều làm bằng gỗ lim qua nhiểu thế kỷ vẫn giữ được màu đen bóng. Tất cả các đấu trụ, câu đầu, ván lát phía trước hậu cung đều chạm khắc nổi tinh tế, công phu với các hình Long, Ly, Quy, Phượng. Đặc biệt hai cánh cửa chính vào hậu cung được chạm nổi lưỡng Long chầu nguyệt của thời Lê rất đẹp, đạt trình độ mỹ thuật truyền thống tinh xảo. Các đồ thờ ở đây như: bệ, điện, tượng, đồ tế lễ... đều được sơn son thiếp vàng, uy nghi trang trọng. Đến nay đền vẫn còn giữ được một số hiện vật quý của thời nhà Nguyễn như: quả chuông, hai án hưong bằng đồng, một số bát to cổ thờ bằng sứ, số hiện vật tại đền còn lại đến nay rất ít ỏi nhưng có giá trị về nghệ thuật và lịch sử.

       Đền thờ các danh nhân xứ Thái Nguyên xưa được nhân dân tôn thờ như những vị thánh, thần bảo hộ cho cộng đồng là: Dương Tự Minh – Thủ lĩnh phủ Phú Lương thời nhà Lý, Lưu Nhân Chú – danh tướng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo, Đỗ Cận – danh sỹ thời vua Lê Thánh Tông, triều Lê sơ, một triều đại có “vua sáng, tôi hiền”, được sử sách ca ngợi là một thời đại phong kiến thịnh trị vào bậc nhất của nước ta.
         Hội đền được mở hàng năm từ ngày 15 tháng 3 (âm lịch) bao đời nay vẫn là một nét đẹp văn hóa tâm linh đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của người dân nơi đây. Lễ hội có dâng hương tế lễ, rước kiệu, hát ví, đấu cờ, đấu vật và đua thuyền trên Sông Công… thu hút đông đảo nhân dân trong vùng và khách thập phương tham dự.

 

  *Tài liệu tham khảo:

*Đền Lục giáp - Về miền di sản

ĐỖ THỊ BÍCH THỦY